ปริศนาการพองตัวเพื่อป้องกันภัยของอึ่งอ่าง

เชื่อว่าหลายคนคงเคยได้ยินเรื่องเล่าของอึ่งอ่างกับวัวมาตั้งแต่ยังเด็ก เป็นนิทานที่ให้ข้อคิดการเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่น เมื่ออึ่งอ่างพองลมให้ตัวใหญ่หวังจะเทียบกับวัวให้ได้ สุดท้ายจึงต้องระเบิดตัวเองตายไปเพราะโครงสร้างร่างกายรับไม่ไหว ไม่แน่ใจว่าเด็กๆ ที่ได้เรียนเรื่องนี้จะจดจำข้อคิดสอนใจได้มากน้อยแค่ไหน แต่ปริศนาการตายแบบพลีชีพเพียงเพื่อจะเอาชนะอีกฝ่ายน่าจะเป็นประเด็นที่หลายคนยังสงสัยมาจนถึงทุกวันนี้

การพองตัวคือตัวช่วยที่ใช้ต่อกรกับศัตรู

อย่างที่เรารู้กันดีอยู่แล้วว่าอึ่งอ่างเป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำในตระกูลเดียวกับกบ พวกมันที่มีทักษะการพองตัวอันยอดเยี่ยม โดยเฉลี่ยจะขยายขนาดลำตัวให้ใหญ่กว่าปกติได้ประมาณ 1 เท่า พฤติกรรมแบบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นตลอดเวลา อึ่งอ่างพองลมแค่ตอนที่รู้สึกว่าภัยจะมาถึงตัวเท่านั้น อย่างเช่น มีสัตว์ผู้ล่าเข้ามาใกล้บริเวณที่อยู่อาศัย หรือโดนเข้าโจมตีบ้างแล้ว มันจะพองตัวเพื่อให้ศัตรูเห็นว่ามันตัวใหญ่ พร้อมกับปล่อยเมือกเคลือบผิวลำตัวจนลื่น ทำให้ศัตรูจับตัวได้ยากยิ่งขึ้น ระหว่างนี้ก็จะหลบหนีไปยังที่ปลอดภัยเท่าที่จะหาได้ด้วย

การพองตัวจะระเบิดเป็นเรื่องจริงหรือแค่นิทาน

เคยมีเหตุการณ์ที่อึ่งอ่างระเบิดตัวเองอยู่จริง แต่สันนิษฐานกันว่ามันไม่ใช่เหตุการณ์ปกติ บ้างก็คิดว่าเกิดจากการติดเชื้อปรสิตเช่นเดียวกับการพลีชีพของหอยทากและมด บ้างก็คิดว่าเป็นเพราะมีสัตว์ผู้ล่ามาทำร้ายจนระบบร่างกายไม่เป็นไปตามปกติ เมื่อระบบการพองตัวเกิดขึ้นแบบอัตโนมัติเพื่อป้องกันภัย แต่ไม่สามารถควบคุมระดับการพองตัวนั้นได้ จึงต้องไปถึงจุดที่ระเบิดตัวเองในท้ายที่สุด อย่างไรก็ตามสถานการณ์ระเบิดตัวเองนั้นไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยนัก และมักเกิดพร้อมกันเป็นกลุ่มมากกว่าจะเกิดกับสัตว์เพียงตัวเดียว

การพองตัวไม่ใช่ปริศนาแต่เป็นวงจรของธรรมชาติ

ในเมื่อสิ่งมีชีวิตทุกชนิดล้วนรักชีวิตของตนเอง การพองตัวป้องกันภัยของอึ่งอ่างที่ไปจบด้วยการตาย จึงดูมีความย้อนแย้งกันอย่างเห็นได้ชัด พฤติกรรมหนึ่งที่ทำไปเพื่อหวังให้ตัวเองปลอดภัย แต่กลับกลายเป็นการทำร้ายตัวเองอย่างรุนแรงแทน แม้จะดูเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ยาก แต่นั่นก็เป็นวงจรธรรมชาติของสัตว์ที่อยู่ในห่วงโซ่อาหาร ไม่ใช่ปริศนาลึกลับอะไร เพียงแค่เราอาจยังไม่รู้ถึงปัจจัยอื่นที่มีผลทำให้เกิดพฤติกรรมเหล่านั้น เช่น ความเครียดในสัตว์ ระดับสารเคมีในร่างกาย ความเจ็บป่วยภายใน เป็นต้น เหมือนกับที่เราพึ่งรู้เมื่อไม่นานมานี้ว่าสัตว์บางชนิดฆ่าตัวตายเพราะอวัยวะภายในเกิดความเสียหายนั่นเอง